📝 Cümle Bilgisi Notlarım
Kurallı Cümle
Cümlede işi, oluşu veya hareketi bildiren kelime (geldi, okudu, baktı vb.) cümlenin EN SONUNDA ise buna Kurallı Cümle denir.
Örnek: Ali top oynadı.
(İş en sonda olduğu için kurallıdır.)
(İş en sonda olduğu için kurallıdır.)
Kuralsız (Devrik) Cümle
İşi anlatan kelime cümlenin BAŞINDA veya ORTASINDA ise buna Kuralsız (Devrik) Cümle denir.
Örnek: Oynadı Ali top.
(İş başta olduğu için kuralsızdır.)
(İş başta olduğu için kuralsızdır.)
Olumlu Cümle
İşin yapıldığını veya yapılacağını anlatan cümlelerdir.
Örnek: Annem kek yaptı.
(Kek yapılmış, olay gerçekleşmiş.)
(Kek yapılmış, olay gerçekleşmiş.)
Olumsuz Cümle
İşin yapılmadığını anlatan cümlelerdir. Genellikle “-ma, -me” eklerini veya “yok, değil” kelimelerini görürüz.
Örnek: Annem kek yapmadı.
(Olay gerçekleşmemiş.)
(Olay gerçekleşmemiş.)
Cümle Bilgisi Dedektifi
Soru: 1 / 20
📢 BİLGİ: Bir cümlede yapılan işi anlatan kelime (geldi, gitti, okudu, yaptı vb.) cümlenin en sonundaysa buna KURALLI CÜMLE denir.
Örnek: “Ali top oynadı.” (Oynadı sonda -> Kurallı)
Örnek: “Ali top oynadı.” (Oynadı sonda -> Kurallı)
1. Soru: “Ayşe okula gitti.” cümlesi kurallı mıdır?
Açıklama: “Gitti” kelimesi cümlenin en sonunda olduğu için bu Kurallı bir cümledir. Doğru bildin!
📢 BİLGİ: Eğer işi anlatan kelime cümlenin sonunda değilse (başta veya ortadaysa), buna KURALSIZ (DEVRİK) CÜMLE denir.
Örnek: “Geldi babam eve.” (Geldi başta -> Kuralsız)
Örnek: “Geldi babam eve.” (Geldi başta -> Kuralsız)
2. Soru: “Kırıldı cam.” cümlesi nasıl bir cümledir?
Açıklama: “Kırıldı” kelimesi iş anlatır ve cümlenin başındadır. Sonda olmadığı için bu bir Kuralsız (Devrik) cümledir.
📢 BİLGİ: Bir işin yapılmadığını veya yapılmayacağını anlatan cümlelere OLUMSUZ CÜMLE denir. Genellikle “-ma, -me” eklerini veya “yok, değil” kelimelerini kullanırız.
3. Soru: “Kardeşim uyumadı.” cümlesi olumlu mu, olumsuz mu?
Açıklama: “Uyu-ma-dı” kelimesindeki -ma eki, uyuma işinin yapılmadığını gösterir. Bu yüzden Olumsuzdur.
4. “Kalemim yok.” cümlesi nasıl bir cümledir?
Açıklama: Cümlede geçen “yok” kelimesi her zaman olumsuzluk bildirir. Bir şeyin olmadığını anlatır.
5. “Ali okula gelmedi.” cümlesi için hangisi doğrudur?
Açıklama: “Gelmedi” kelimesi gelme işinin yapılmadığını gösterir. Bu yüzden olumsuz bir cümledir.
6. “yedi – elma – kırmızı” kelimeleriyle kurulan kurallı cümle hangisidir?
Açıklama: Kurallı cümle olması için işi anlatan “yedi” kelimesini en sona koymalısın. Doğru sıralama: Kırmızı elma yedi.
7. Aşağıdakilerden hangisi hem olumlu hem de kurallı bir cümledir?
Açıklama: “Kitap okuyorum”: İş yapılıyor (Olumlu) ve “okuyorum” sonda (Kurallı).
Diğerleri neden yanlış? “Gördüm seni” kuralsızdır. “Gelmedi babam” hem kuralsız hem olumsuzdur.
Diğerleri neden yanlış? “Gördüm seni” kuralsızdır. “Gelmedi babam” hem kuralsız hem olumsuzdur.
8. “Ödevimi yapmadım.” cümlesini olumlu yapmak için ne demeliyiz?
Açıklama: “Yap-ma-dım” kelimesindeki “-ma” ekini çıkarırsak “Yaptım” olur ve cümle olumluya döner.
9. “Gidiyoruz – tatile – yarın” kelimeleriyle kuralsız (devrik) bir cümle kuralım.
Açıklama: Kuralsız olması için “gidiyoruz” kelimesinin sonda olmaması gerekir. B şıkkında “gidiyoruz” baştadır.
10. “Bu yemek hiç tuzlu değil.” cümlesi için hangisi doğrudur?
Açıklama: “Değil” kelimesi cümleyi olumsuz yapar. Ayrıca “değil” cümlenin en sonunda olduğu için cümle kurallıdır.
11. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde “-me / -ma” eki cümleyi olumsuz yapmıştır?
Açıklama: A ve B şıklarındaki kelimeler (Dondurma, Uçurtma) sadece isimdir. Ama C şıkkında “bas-ma” diyerek işin yapılmamasını istiyor.
12. “Çok hızlı koştu.” cümlesini kuralsız yaparsak hangisi olur?
Açıklama: Cümleyi kuralsız (devrik) yapmak için sondaki işi (koştu) alıp başa veya ortaya koymalıyız. “Koştu çok hızlı” doğru cevaptır.
13. “bize – gelmedi – dün – Ayşe”
Bu kelimelerle oluşturulan kurallı cümle hangisidir?
Bu kelimelerle oluşturulan kurallı cümle hangisidir?
Açıklama: Kurallı cümlelerde iş (gelmedi) en sonda, işi yapan (Ayşe) ise genellikle en başta olur.
14. “Gelmeyeceğim.” kelimesi tek başına bir cümle midir?
Açıklama: Bir kelime iş, oluş veya hareket bildiriyorsa tek başına cümle olabilir. “Gelmeyeceğim” hem bir cümledir hem de içinde “-me” eki olduğu için olumsuzdur.
15. ⭐ “Çantamda hiç silgi kalmadı.” cümlesinin özellikleri nedir?
Açıklama: “Kalmadı” kelimesinde olumsuzluk eki (-ma) var, bu yüzden Olumsuz. Kelime cümlenin sonunda olduğu için Kurallı.
16. ⭐ Hangisi “Ben ıspanak yemeyi severim.” cümlesinin olumsuzudur?
Açıklama: “Severim” kelimesinin olumsuzu “Sevmem” şeklinde olur. “Sever miyim” soru halidir.
17. ⭐ “Sarıldı annesine sıkıca.” cümlesini kurallı hale getirirsek son kelime ne olur?
Açıklama: Bu cümlede yapılan iş “sarıldı” kelimesidir. Kurallı olması için “sarıldı” kelimesini en sona koymalıyız: “Annesine sıkıca sarıldı.”
18. ⭐ “Okumayacağım bu kitabı bir daha.” cümlesi için hangisi söylenebilir?
Açıklama: “Okumayacağım” kelimesi baştadır, yani Kuralsız (Devrik). İçinde “-ma” eki vardır, yani Olumsuz.
19. ⭐ Aşağıdakilerden hangisi anlamca olumlu, yapıca kuralsız bir cümledir?
Açıklama: “Özledim” kelimesi güzel bir duyguyu, gerçekleşen bir durumu anlatır (Olumlu). Kelime başta olduğu için de Kuralsızdır.
20. ⭐ “Babam – tamir – arabayı – etti”
Bu kelimeleri kurallı ve anlamlı dizersen 3. kelime ne olur?
Bu kelimeleri kurallı ve anlamlı dizersen 3. kelime ne olur?
Açıklama: Doğru sıralama: “Babam (1) arabayı (2) tamir (3) etti (4).”
Üçüncü sırada “tamir” kelimesi vardır.
Üçüncü sırada “tamir” kelimesi vardır.
0/20
Tebrikler!
Testi tamamladın.